мэдээлэл

Заавар 

Эрхэм орчуулагч Та орчуулгаа үг, үсгийн зөрүү, техникийн алдаа, найруулга зэргийг лавтай хянахаас гадна тод харагдахаар орчуулагчийн нэр, гарын үсгээ зурж, тэмдгээ дараарай.

Монголын Орчуулагчдын анхдугаар нэгдсэн чуулган

Монголын Орчуулагчдын анхдугаар чуулган 2024 оны 9-р сарын 30-ний өдөр амжилттай сайхан чуулж 500 гаруй мэргэжлийн болон сонирхогч орчуулагч нар оролцлоо.

Монгол хэлний тухай хууль

Монгол хэлний тухай хууль 2015 онд батлагдаж төрийн болон орон нутгийн өөрөө удирдах байгууллага 2025 оны нэгдүгээр сарын 1-ээс албан хэргээ кирилл, үндэсний хос бичгээр хөтлөн явуулна гэж заасан. Энэхүү төрийн зохицуулалтыг дээдэлж Монголын Мэргэшсэн Орчуулагчдын Хөгжлийн холбооны гишүүний тамга тэмдэгт 2017 оноос эхлэн Монгол бичигтэй нэмэлт өөрчлөлт орсон тухай нийт гишүүддээ сонордуулж байна.

2023 оны байдлаар Монголын Мэргэшсэн Орчуулагчдын Хөгжлийн холбооны гишүүн, орчуулагч нарын харьцаа

/ Ikon.mn-ээс /

2025 оны байдлаар Монголын Мэргэшсэн Орчуулагчдын Хөгжлийн холбооны гишүүн орчуулагч хэлмэрч нарын харьцаа

2026 оны байдлаар Монголын Мэргэшсэн Орчуулагчдын Хөгжлийн холбооны гишүүн орчуулагч хэлмэрч нарын харьцаа

2026.05.15

Вебсайтад нэр нь гараагүй гишүүдийн сонорт

Эрхэм хүндэт Монголын Мэргэшсэн Орчуулагчдын Хөгжлийн холбооны гишүүн, орчуулагч Та доорх анкетын загварыг хуулбарлан авч бөглөөд өөрийн эзэмшлийн тамгаа дарж b.sengee@yahoo.com хаягаар илгээнэ үү. Таны мэдээллийг 3 хоногийн дотор вебсайтад байршуулж орчуулагчийн үнэмлэхийг нөхөн олгоно.

 

АНКЕТ

1. Эцэг /эх/ ийн нэр ……………………  Нэр ………………………….

Монгол угсаатай гадаад иргэн бол Монгол овог, нэр ээ бичих............... 

2. Одоо хаана, ямар ажилтай ………………………………………….

3. Төрсөн газар ............................... .............................. 

4. Харьяалал............................................. 

5. Үндэс, угсаа ............................................................

6. Хэлний төвшин

№	Ямар хэл	Бичих	Ярих	Сонсох	Унших
1.

 

Холбоо барих дугаар .................................., И-мэйл хаяг ..............................................., Холбоо барих өөр дугаар, бусад хэрэгсэл .............................................................................................................................. 

Орчуулагчдын холбооны нээлттэй мэдээлэлд овог, нэр, холбоо барих хэрэгслийг нийтлэхийг зөвшөөрөв.

·       Иргэний үнэмлэх эсхүл цахим лавлагаа, цээж зураг хавсаргах ба анкетыг үндэсний бичгээр бөглөж болно.

Монголын Мэргэшсэн Орчуулагчдын Хөгжлийн холбооны гишүүн, орчуулагч нарын үнэмлэх болон гэрчилгээ нь цаг үеэ дагаж QR кодоор баталгаажсан нь хуурамчаар үйлдэх боломжийг хаалаа.

сүүлийн жилүүдэд тус холбооны тэмдэг, үнэмлэх, гэрчилгээг хуурамчаар үйлдэх зөрчил багагүй бүртгэгдэх болсон тул үүнээс урьдчилан сэргийлж кодоор баталгаажууллаа.

Монголын Мэргэшсэн Орчуулагчдын Хөгжлийн холбооны гишүүн, орчуулагч нарын хүсэлтээр тус холбооны тамга тэмдгийн цахим хувилбарыг гишүүддээ олгож байна.

цахим хувилбар авахыг хүссэн гишүүн Та бүртгэлтэй и-мэйл хаягаасаа хүсэлтээ b.sengee@yahoo.com хаягаар илгээнэ үү.

Монголын Мэргэшсэн Орчуулагчдын Хөгжлийн холбооны гишүүн, орчуулагчийн үнэмлэхийг 2025 оны 2-р сарын 25-наас эхлэн хугацаагүй олгож эхэллээ.

Холбооны гишүүн Та шинэчилсэн үнэмлэх авахыг хүсвэл өөрийн бүртгэлтэй и-мэйл хаягаасаа b.sengee@yahoo.com хаяг руу хүсэлтээ илгээнэ үү. /цээж зураг болон иргэний үнэмлэхийн зураг хавсаргасан байх/ 

2017 оны 07 дугаар сарын 01-ний өдрөөс эхлэн даган мөрдөж байгаа ЭРҮҮГИЙН ХЭРЭГ ХЯНАН ШИЙДВЭРЛЭХ ТУХАЙ хуулийн 1.4-р зүйлийн 1.28-т "хэлмэрч" гэдэг нэр томьёог эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагаанд оролцож, монгол хэл мэдэхгүй хүнд түүний эх хэл, эсхүл сайн мэдэх хэлээс монгол хэл рүү, монгол хэлээс түүний эх хэл, эсхүл сайн мэдэх хэл рүү, эсхүл сонсгол, хэл ярианы бэрхшээлтэй хүний дохионы хэлийг хэлмэрчилж байгаа хүнийг ойлгоно гэж тогтоосны дагуу орчуулагчийн үнэмлэх нь мөн адил хэлмэрчийнх болохыг тодорхойлов.

Хүндэт холбооны гишүүн, орчуулагч Та бүхэн шинэчилсэн хугацаагүй /non-expiring/ орчуулагчийн үнэмлэхээ тус холбооны олгох хэсгээс шинэчлэн авна уу. Очихдоо цээж зургаа цахим хэлбэрээр бэлдэх ба удалгүй хэвлүүлэн авахаас гадна хуучин үнэмлэх хураалгах шаардлагагүй. 

Орчуулагчийн тамганы цахим хувилбарыг ашиглах

Эрхэм хүндэт орчуулагч Та бүхэн орчуулагчийн тамганы цахим хувилбарыг ашиглах үедээ хүлээн авах газраас нь тодруулах нь зүйтэй байна. Учир нь орчуулагчийн тамганы цахим хувилбарыг олон улсад түгээмэл хэрэглэдэг боловч Монгол Улсад тамгыг /тэмдэг/ эх хувиар нь тод гаргацтай дарсан байхыг шаарддаг.

нотариатын үйлдэл хийх заавар

13.3.Нотариатч нь орчуулга хийх эрх бүхий этгээдийн орчуулгыг эх баримтыг нь үндэслэн гэрчилж болно. Эх баримтад зурсан орчуулагчийн нэр, гарын үсэг ойлгомжтой, тэмдэг тод дарагдсан байна./ХЗДХС-ын 2021 оны А/210 дугаар нэмэлт орсон/

Мөн орчуулагч Та бүхэн орчуулагчийн тамга /тэмдэг/ дарахдаа нотариатчийн тамга, баталгааны тэмдэгтэй давхцуулахааргүй дарах нь зүйтэй.

нотариатын үйлдэл хийх заавар

2.7.Баталгааны тэмдгийг баримт бичгийн баруун доод хэсэгт, нотариатчийн тамгыг баталгааны тэмдгийн зүүн дээд хэсэгт тус тус дарж гэрчилнэ. Олон хуудастай гэрээ, хэлцэл, баримт бичгийн хуудас бүрт нотариатчийн тамгыг уг хуудасны баруун доод хэсэгт бичвэр оруулан дарж, баримт бичгийн төгсгөлийн хуудсанд тамга, баталгааны тэмдэг дарна. 

/ХЗДХС-ын 2021 оны А/210 дугаар тушаалаар өөрчилсөн

        Засгийн газрын 2021 оны 226 дугаар тогтоолоор баталсан Тамга, Тэмдэг, Баталгааны тэмдэг, Хэвлэмэл хуудас хийлгэх, хэрэглэх журмын 1.5-д зааснаар Монголын Мэргэшсэн Орчуулагчдын Хөгжлийн холбооны тамга нь уг журамд хамаарахгүй хувийн баталгааны тэмдэг болно. Холбооноос олгодог гэрчилгээ, хувийн баталгааны тэмдэг, үнэмлэх, тамганы цахим хувилбар нь тус холбооны өмч бөгөөд холбооны гишүүн орчуулагч нь хугацаагүй эзэмших эрхийг эдэлнэ.

       ММОХХ-ны гишүүн орчуулагч нь тус холбооны нэр, нэршил, бичвэр, лого-г үзэмжээрээ хэрэглэж хэвлэмэл хуудсандаа доорх кодыг байршуулж болно. Энэ нь агуулга, зарчмын хувьд Иргэнийн хуулийн 333-р зүйлд заасан зохицуулалтад нийцнэ.

MMOXX.MN

MMOXX.MN 

ГИШҮҮДИЙН ЖАГСААЛТ

Өвөр Монгол болон Монгол угсаатай ахан дүүстээ хандах нь

Монголын мэргэшсэн орчуулагчдын хөгжлийн холбоо нь Монгол угсаатай хүн бүрийг хэл соёлоор нь нэгтгэх эрхэм зорилгын хүрээнд үндэсний бичиг буюу уламжлалт Монгол бичиг эзэмшсэн иргэдийг бүх талаар дэмжих зорилтоо хангахаар ажиллаж байна.

Сүүлийн үед орчуулга хэлмэрчийн үйлчилгээ авч байгаа албан байгууллага иргэдийн зүгээс зарим гишүүдийг маань Монголоор сайн ярьж чадахгүй байна хэмээн багагүй шүүмжлэх боллоо.

Төрийн албан ёсны хэл нь Монгол хэл бөгөөд Монгол хэлний тухай хуулийн 4-р зүйлийн 4.1.1-т "төрийн албан ёсны хэл гэж төрийн байгууллага, хуулийн этгээдийн аливаа үйл ажиллагаа явуулах, албан хэрэг хөтлөх орчин цагийн утга зохиолын Монгол хэлийг” гэж заажээ.

Иймээс орчуулга хэлмэрчийн үйлчилгээ эрхэлж байгаа гишүүддээ хандан хэлэхэд орчин цагийн утга зохиолын Монгол хэлийг бүрэн эзэмшихээр чармайх, шинээр элсэх хүсэлтэй иргэнд Монгол хэл, кирилл эсхүл үндэсний бичгийг бүрэн эзэмшсэн байх шаардлагыг тавьж байна.

Монголын мэргэшсэн орчуулагчдын хөгжлийн холбоо нь 2026 оноос олгох орчуулагчийн үнэмлэхийн загварыг олон улсын жишигт нийцүүлэн шинэчлэн баталлаа. Үүнээс МОНГОЛ УЛСЫН ҮНДЭСНИЙ АЮУЛГҮЙ БАЙДЛЫН ҮЗЭЛ БАРИМТЛАЛ-н 3.1.4.2-т зааснаар Монгол хэл, бичгийн соёлоо хамгаалан хөгжүүлж, уламжлалт монгол бичгийн хэрэглээг нэмэгдүүлэх үүднээс үндэсний бичгийн хэв маягт түлхүү анхаарч ажилласан болохыг дуулгахад таатай байна.

Өмнөх загварын үнэмлэхүүд хүчинтэй болохыг дурдах нь зүйтэй.

Тус холбооны орчуулагч хэлмэрч нарын ямар хэлтэй тухай бүртгэл нь гишүүдийн бүртгэлийн жагсаалтад авагдаагүй байгаа нь орчуулагч хэлмэрчийн үйлчилгээ үзүүлэхэд онцын ач холбогдолгүй байна

ХЗДХС-ын 2021 оны А/210 дугаар тушаалаар нэмэлт өөрчлөлт орсон Нотариатын үйлдэл хийх зааврын 13-р зүйлийн 13.3-т “Нотариатч нь орчуулга хийх эрх бүхий этгээдийн орчуулгыг эх баримтыг нь үндэслэн гэрчилж болно. Эх баримтад зурсан орчуулагчийн нэр, гарын үсэг ойлгомжтой, тэмдэг тод дарагдсан байна” гэж заасан байх ба ямар хэлний орчуулга хийхийг ялгаж заагаагүйг анхаарна уу. Өөрөөр хэлбэл орчуулагч хэлмэрч нь үзүүлсэн үйлчилгээгээ өөрөө хариуцах тул бүртгэлд авагдаагүй хэлээр үйлчилгээ үзүүлэх боломжтой.

Тус холбооны Орчуулагчийн ёс зүйн дүрмийн 3-р зүйлийн  3.4-т “Орчуулагч нь орчуулгын үйл ажиллагаандаа мэргэжлийн алдаа гаргасны улмаас үйлчлүүлэгч болон бусдад учруулсан гэм хор, хохирлыг өөрөө хариуцна” гэж заасан. Түүнчлэн холбооны гишүүн орчуулагч хэлмэрчээр бүртгүүлсний дараа гишүүн нь өөр хэл эзэмшсэн байж болох тул ямар хэл эзэмшсэн тухай бүртгэл авагдаагүй байж болно. Тодруулбал орчуулагч хэлмэрч нь бусдад үзүүлсэн үйлчилгээгээ өөрөө бүрэн хариуцах тул ямар хэлээр бүртгүүлсэн нь чухал биш болно.

Жишээ нь Орос хэл эзэмшсэн хүн Украин хэлээр чөлөөтэй ойлголцох тохиолдол байдаг ба Орос хэлтэй хүн Украин хэлний орчуулга хэлмэрчийн үйлчилгээ үзүүлэх бүрэн боломжтой төдийгүй журмаар хориглохгүй билээ. Учир нь Орос Украин хоёулаа Славян хоорондын хэлний бүлэгт багтдаг, үгийн сан, дүрэм нь ойролцоо. Орос хүн Украин хэлний ихэнхийг нь ойлгож чадах ба үгсийн  50–70% ойролцоо байдаг. Мөн манай улсад Узбек хэлтэй хүн байхгүй байлаа гэж бодоход Узбекистан улсын иргэн автомашины осол гаргавал хэрэг бүртгэлтийн ажиллагаанд орчуулагч байхгүйн улмаас гацаанд орох магадлалтай байдаг. Тэгвэл энэ тохиолдолд Казах хэлтэй хүн төгс биш хэдий ч ойлголцох боломж бий. Казах Узбек хэл нь Түрэг хэлний бүлэгт ордог. Үндэс нь адил тул үг нь төстэй, дүрмүүд нь ойролцоо. Казах хүн Узбек хэлийг бүрэн биш хэдий ч ойлголцож чадах тул орлож болно.

Иймээс гишүүдийн жагсаалтад заасан хэлний чиглэл нь төдийлөн ач холбогдолтой биш ба гишүүн орчуулагч хэлмэрч нь орчуулагч хэлмэрчийн үйлчилгээгээ зөвхөн өөрөө хариуцах тул чадах хэлээрээ үйлчилгээ үзүүлэхийг хориглоогүй болно.

Гишүүдийн жагсаалтын хүснэгтэд гарсан хэлний чиглэлийн багана хоосон байх, зарим нэг хэл бичигдээгүй байх нь тухайн гишүүн орчуулагч хэлмэрчийн ажил үйлчилгээнд саад болох үндэслэл болохгүй.

Өөрөөр хэлбэл энэ бүртгэлд авагдаагүй хэлээр орчуулга хийж болно.

Хүний хувийн мэдээлэл хамгаалах тухай хуулийн 7-р зүйлд заасны дагуу Монголын мэргэшсэн орчуулагчдын хөгжлийн холбоо нь гишүүдийн мэдээллийг боловсруулж аливаа нууцыг чандлан хадгална.

2025 оны 11-р сарын 11 өдрийн №У/111 тоот УЗ-н тогтоолоор Монгол угсаатай гадаад иргэн шинээр гишүүнээр элсэх бол орчин цагийн утга зохиолын Монгол хэл /яриа/, кирил эсхүл үндэсний бичгийн аль нэгийг эзэмшсэн байхыг шаардана. Тодруулбал Монгол бичиг эзэмшсэн бол кирил бичиг эзэмшсэн байхыг шаардахгүй байх тухай тогтоолын хүрээн шинээр элсэж байгаа Монгол угсаатай иргэд Mонгол нэрээрээ бүртгүүлэхийг шаардана.

Өөрөөр хэлбэл Монгол угсаатай гадаад иргэд нь харьяаллын дагуу гадаад нэртэй байх ба тус холбооны гишүүн болсноор Монгол нэрээрээ давхар бүртгүүлэх шаардлага тавьж байна. Түүнчлэн өмнө нь бүртгүүлсэн Монгол угсаатай мөн иргэд Монгол нэрээрээ давхар бүртгүүлж орчуулагч хэлмэрчийн үнэмлэхээ шинэчилж авна уу.

Монголын Мэргэшсэн Орчуулагчдын Хөгжлийн холбоонд Монгол Улс, олон улсын мэргэшсэн болон мэргэшиж буй 3 000 гаруй гишүүд орчуулгын үйл ажиллагаагаа явуулж байна.

Хууль тогтоомж, тус холбооны дүрмийн 3.4-т тодорхой заасны дагуу гишүүн орчуулагч нь орчуулгын ажлын хариуцлагыг зөвхөн өөрөө хүлээхээ бүрэн ухамсарласан байдаг.

Гэвч зарим тохиолдолд нотариатын үйлдэлд орчуулагч хэлмэрчээр оролцоход нотариатчаас харилцан адилгүй шаардлага тавьж байгаа талаар гомдол ирдэг.

Үндэслэл бүхий шаардлагыг хүлээн авах нь зүйн хэрэг боловч Нотариатын тухай хуулийн 21-р зүйлийн 21.3.5, 18-р зүйлийн 18.1.6-т зааснаар нотариатын үйлдэл хийхээс үндэслэлгүйгээр татгалзахыг хориглосон байдаг.

МОНГОЛ УЛСЫН ҮНДЭСНИЙ АЮУЛГҮЙ БАЙДЛЫН ҮЗЭЛ БАРИМТЛАЛ

Үндэсний түүх, хэл, соёл, өв уламжлал, зан заншлаа хадгалж, хамгаалж хөгжүүлэх нь Mонгол үндэстний оршин тогтнохын үндэс, амин чухал дархлаа мөн.

“ХАРЬ ҮГ ГАНЦДАХГҮЙ ХЭЛ МӨХӨӨНӨ”

ЕНШӨӨБҮҮ ОВОГТ БЯМБЫН РИНЧЕН.